Traditie versus technologie, AI versus ambacht.

Toen ik als 1^e jaars goudsmid een stage zocht, liep ik tegen een muur aan waar ik al voor gewaarschuwd was; de geslotenheid binnen het Goudsmildgilde.

Ondanks dat ik toen als student van de enige goudsmidschool in Nederland een snuffelstage zocht; ik werd overal afgewezen. Waarom? Ik moest maar terugkomen als ik in het laatste jaar zat want dan kon ik tenminste wat. Niemand was enthousiast over het doorgeven van kennis en het leren van het vak aan de nieuwe generatie.

Uiteindelijk werd ik wel enthousiast ontvangen in het reparatie atelier van de o.a. Lucardi juweliers in Almelo. Daar zag ik hoe je bijna een fabriekswerker was voor het vermaken en repareren van veelal goedkope sieraden, waardoor de reparatie slechts minuten in beslag mocht nemen. Absoluut niet het beeld dat ik voor ogen had, het tegendeel zelfs.

De typische goudsmid

In 2025 ben ik kort weer in de leer gegaan, ditmaal bij een Meestergoudsmid in Utrecht (niet de goudsmid in de afbeelding) die uitgebreid aangaf graag zijn kennis door te geven. Helaas bleek de realiteit anders en stond ook hij niet open voor eigen inzicht of frisse ideeën van zijn studenten.

Hij was heel simpel; my way or the highway en na voor de zoveelste keer te horen hebben gekregen dat mijn idee wel mogelijk was maar we het toch niet gingen doen, besloot ik mijn eigen pad te bewandelen.

Meestergoudsmid Todd Alan

Helaas zijn dit soort verhalen absoluut geen uitzondering. Het typische beeld van een goudsmid is dan vaak ook een wat oudere, knorrige man met permanent vieze nagels, die vergroeid aan zijn loep gekromd achter de stavelij zit.

Kindred Lubeck

De frisse wind van de mooie Instagram meisjes met gemanicuurde handen veranderd hier nog weinig aan. Zelf zal ik nooit tot de laatste categorie behoren omdat dit gewoon niet de realiteit van het goudsmid vak is. Je handen worden vies, je nagels beschadigen en dit draagt alleen maar bij aan de echte schoonheid van het werken met metalen, chemicaliën en polijstvet.

Nieuwe technologie versus oude tradities

Ondanks dat ik onwijs waardeer dat de ambacht van het goudsmeden al duizenden jaren bestaat, ben ik juist nieuwsgierig naar alle nieuwe technologieën en innovaties die zich hebben ontwikkeld. Vooral na mijn schoolperiode begin jaren 2000 en dat is veel, heel veel!

Wat mij opvalt op vooral de social mediakanalen, is de felle discussie die ontstaat zodra de middelen worden gepresenteerd die het werk van een goudsmid makkelijker (moeten) maken.

Discussies die vaak vermengd met ego en trots, nieuwe technologie als een gevaar zien voor het goudsmidsvak en de ambacht. Maar is dat echt wel zo?

Synthetisch; neppe imitatie of betaalbaar alternatief?

Een goed voorbeeld is synthetische diamanten. Er wordt weinig kennis gedeeld over deze technologie die in 1950 al op de markt kwam. Waarom? Dat is heel simpel, diamanten worden verkocht als een uniek object dat naast zeldzaam, ook vreselijk duur en een statussymbool is.

Maar als je een vergelijking maakt tussen een roos die in een open veld is gegroeid, met een roos uit een kas kom je op 2 conclusies; het is allebei een roos en het enige verschil is de tijd die het koste om de bloem te laten groeien.

Zelfs het discussiepunt van schaarste kan je niet aanhalen als je over diamanten praat, het is perfecte marketing geweest van de familie De Beers, die vroeger met een monopolypositie in de diamantwereld ons heeft laten geloven dat een diamant alleen is weggelegd voor de rijke elite.

Diamant bestaat puur uit koolstof, het 15e meest voorkomende element in de aardkorst en er wordt geschat dat de aarde dus nu nog 1 biljoen ton aan diamant bevat. Ondanks dat slechts een klein gedeelte hiervan geschikt is voor sieraden en een nog kleiner aantal echt bijzondere diamanten bevat van grotere afmetingen, gaat het nog steeds om astronomische aantallen.

Mijnen versus groeien

Een diamant mijn in Zuid Afrika

Het aanhalen van de misstanden bij het mijnen naar diamand en het kijken naar de bloederige en veelal corrupte geschiedenis van diamanten wordt vaak afgedaan als iets van het verleden. Echter is het vandaag de dag nog steeds lastig om een diamant te vinden waar zowel de ecologische impact als de sociale impact volledig gecontroleerd is. Diamant bevindt zich helaas niet aan het oppervlakte en het kost onvoorstelbaar veel verplaatsing van aarde, met grote ecologische impact op de natuur en alles wat daar in leeft.

Dan hebben we het niet eens over de aantallen diamanten die al jaren in omloop zijn in antieke- en vintage sieraden die dagelijks worden gedragen zonder de herkomst te weten.

Laboratorium waar diamanten worden gecreëerd.

Het controleren van werkomstandigheden en ecologische impact in een laboratorium is vele malen makkelijker dan in een door een particulier beheerde mijn ergens in Afrika. Ook bestaan er al laboratoria die hun diamanten groeien door middel van groene energie en in plaats van een grote carbon footprint, juist meer energie leveren dan gebruiken. Wel zijn er een hoop laboratoria in opkomst waar de arbeidsomstandigheden en ecologische impact ook ter discussie staat, goed onderzoek en kritisch denken zijn dus belangrijk voor je met een leverancier een band aan gaat.

De stigma's, taboes en misinformatie

Zijn lab diamanten dan echt de toekomst? Gezien de huidige gedachtegang denk ik dat er nog een te groot stigma ligt op het gebruik van lab gecreëerde stenen. “Maar een echte diamant is vele malen mooier!”. Alleen als je op zoek bent naar een steen met veel insluitsels, wat doorgaans een natuurlijke diamant juist minder geliefd maakt.

Een diamant uit een laboratorium is nog steeds een diamant, geen zirconia, bevat geen insluitsels en zelfs alleen met gespecialiseerde apparatuur te onderscheiden van een natuurlijke diamant. Regels omtrent keuringen zijn voor alle diamanten hetzelfde, alleen wordt op het certificaat vermeld of de oorsprong in de natuur of in een laboratorium ligt. Het grootste verschil ligt hem echt in de prijs, die voor labgrown gewoon vele malen lager ligt.

Ring ontworpen met CAD-software

Maar er zijn nog veel meer innovaties waar ik echt een verbetering zie, denk aan het in CAD-ontwerpen van sieraden en deze vervolgens uitprinten met behulp van een 3D printer. Op deze manier is er veel minder materiaalverlies van edelmetaal en zijn de mogelijkheden voor het ontwerp eindeloos. Ook deze methode stuit helaas op veel tegengeluid met als belangrijkste boodschap dat een sieraad dan niet meer “handgemaakt” mag worden genoemd, maar "handmatig in elkaar gezet".

Ring gemaakt van was

De kunst van het gieten van sieraden is al wel heel oud en geaccepteerd in de goudsmidwereld, echter stuit de verloren was methode (waar de artiest eerst een sieraad handmatig van juweliers was snijdt) op veel minder weerstand dan een mal van een 3D geprint object, dat vervolgens met gesmolten edelmetaal wordt gevuld.

Waar valt op te besparen?

In tijden waar materialen steeds schaarser en steeds duurder worden, hebben wij record na record te pakken als het gaat om de goud- en zilverprijs. Daarom zal ik niet (meer) gaan werken met 14 of 18 karaat goud, omdat dit financieel niet aansluit bij hetgeen ik wil kunnen aanbieden.

Alternatieven als gold plated en gold filled waarborgen niet de duurzaamheid en kwaliteit waar ik achter kan staan, om van het gevaar op allergische reacties maar niet te spreken.

Denk dus eerder aan materialen als hoge kwaliteit zilver of 9 karaat, welke als zeer goedkoop alternatief voor goud al langere tijd op de markt is. Het mag geen goud heten, maar heeft de visuele eigenschappen en glans van goud met een hardheid en krasvastheid die hoger ligt dan zilver.

Ik zal dus altijd blijven zoeken naar verbeteringen, tijdsbesparingen en kostenbesparingen binnen het ethische kader. Het uitbesteden van onderdelen van het proces zodat deze worden gemaakt door mensen die minder betaald krijgen voor hetzelfde werk komt simpelweg niet in mijn lijst met opties voor.

De invloed van AI

Boven de schets, onder de afbeelding in AI

Dan is er nog 1 olifant in de kamer, Artificial Intelligence.

Zelf ben ik geen fan van AI omdat ik denk dat we te afhankelijk gaan worden van software die ontwikkeld is ons precies laat zien waar we naar zoeken. Echter kwam ik vandaag in contact met software welke is gespecialiseerd in het omzetten van tekeningen naar 3d printbare modellen van het getekende sieraad, compleet met een kostenberekening. Dit scheelt natuurlijk onwijs veel tijd, maar met mijn voorzichtigheid met AI ben ik erg benieuwd wat jij hiervan vindt?

So what’s next?

Deze zomer ga ik een maand mijzelf specialiseren in traditionele technieken op een school in Krakau, Polen. Ondanks mijn verwelkomende visie op technologie, is dit niks zonder de basis te beheersen en de lessen op school zijn inmiddels al 17 jaar geleden. Ook wil ik voor de klanten die wel waarde

hechten aan ambacht een sieraad kunnen maken "from scratch" en zonder digitale tussenkomst.

In de tussentijd zal ik mij verder ontwikkelen in het tekenen en ontwerpen van sieraden, zowel op papier als digitaal. Ook ga ik op zoek naar leveranciers van ethische materialen en zowel natuurlijke als synthetische stenen om zo een betrouwbaar leveranciersbestand op te bouwen om de beste kwaliteit te kunnen waarborgen.

Een reis waar ik jullie natuurlijk mee neem om samen de successen te vieren en vooral te lachen als het faliekant mis gaat.